Samen werken aan schone rivieren: ruimte voor goede afvalwaterafgifte passagiersschepen
Sinds 1 januari 2025 gelden strengere regels voor het lozen van huishoudelijk afvalwater door passagiersschepen op de Europese binnenwateren. Waar het lozingsverbod voorheen alleen gold voor passagiersschepen met ruimte voor meer dan 50 passagiers, geldt het inmiddels voor alle passagiersschepen (voor meer dan 12 passagiers) die onder het Scheepsafvalstoffenverdrag (CDNI) vallen. Het gaat daarbij zowel om ‘grijs water’ uit bijvoorbeeld keukens en wasruimten als om ‘zwart water’ uit toiletten. Voor onder meer riviercruise- en hotelschepen, dagtochtschepen, charterschepen en rondvaartboten betekent dit dat afvalwater aan boord moet worden verzameld en regelmatig moet worden afgegeven aan de wal. In de praktijk lopen scheepseigenaren daarbij tegen een belangrijk knelpunt aan: op veel plaatsen ontbreken geschikte aansluitingen op het riool, of zijn er onvoldoende mogelijkheden om de verzameltanks te legen. Langs de Nederlandse rivieren ligt hier een duidelijke opgave voor gemeenten.
Onderzoek
Om beter zicht te krijgen op deze opgave is onderzoek gedaan naar de behoefte van de sector en het huidige aanbod van afgiftepunten voor huishoudelijk afvalwater. Daaruit blijkt dat de behoefte per type passagiersschip verschilt. Naar schatting heeft 70 tot 80 procent van de passagiersschepen behoefte aan een afgiftepunt bij de eigen steiger, terwijl 20 tot 30 procent afhankelijk is van openbare afgiftepunten langs de doorgaande vaarwegen. Vooral voor kleinere riviercruiseschepen en charterschepen zijn deze openbare voorzieningen belangrijk. Een combinatie van afgiftepunten bij eigen steigers en een kernnetwerk van openbare afgiftepunten lijkt daarom het meest effectief.
Landelijk netwerk
Het onderzoek laat daarnaast zien dat gemeenten en andere regionale overheden steeds meer aandacht hebben voor het onderwerp en bereid zijn om samen met de sector verantwoordelijkheid te nemen. Om tot een landelijk dekkend netwerk te komen, wordt voorgesteld om de komende jaren rond de 40 openbare afgiftepunten te realiseren. Daarbij is goede samenwerking tussen gemeenten, andere overheden en de sector essentieel.
Kans voor gemeenten
Voor gemeenten ligt hier een concrete kans om samen met de passagiersvaart tot passende oplossingen te komen. De passagiersvaart is van betekenis voor het toerisme en de lokale economie, terwijl goede voorzieningen bijdragen aan schone en aantrekkelijke rivieren. Door tijdig in gesprek te gaan met de sector en te kijken waar afgiftepunten nodig zijn, kunnen gemeenten bijdragen aan een goede naleving van het lozingsverbod én aan een toekomstbestendige passagiersvaart. Ervaringen uit Friesland laten zien dat afgiftepunten relatief eenvoudig en tegen beperkte kosten kunnen worden gerealiseerd, bijvoorbeeld door ze te combineren met werkzaamheden aan kades of havens. Voor meer informatie kan contact opgenomen worden met Cockie Schilperoort (cockie@debbz.nl) van brancheorganisatie BBZ of Henriëtte Schreuders (h.schreuders@binnenvaart.nl) van brancheorganisatie KBN.